Lilith.
⌕

Biblioteka.

Dłuższe przewodniki i krótkie wyjaśnienia, do których warto wracać.

35 tekstów

Przewodniki

Praktyczne teksty o pracy z AI — od agentów i kontekstu po RAG i bezpieczeństwo.

  1. Agenci — kiedy LLM dostaje ręce i pamięć LLM z tool use, pętlą i pamięcią. Dużo marketingu, mało definicji. Tu jest wersja bez owijania — z weryfikacją w pętli, nie jako afterthought.
  2. Claude J-space: ciche myśli wewnątrz modelu Anthropic bada J-space, przestrzeń wewnętrznych reprezentacji podobnych do słów w modelu Claude. To nie dowód świadomości, ale nowe spojrzenie na interpretowalność i bezpieczeństwo modeli.
  3. Agenci kodujący — kiedy model dotyka repo Claude Code, Codex i reszta to nie magiczny junior. To closed loop: czytaj kod, edytuj, weryfikuj, napraw. Zbuduj weryfikację jako infrastrukturę albo tylko szybciej produkujesz dług.
  4. Okno kontekstu — ile piekła mieści się w prompcie Okno kontekstu mówi, ile tokenów model widzi naraz. Większe okno nie jest pamięcią, prawdą ani gwarancją lepszej odpowiedzi. To większy i droższy blat roboczy.
  5. Golden Dataset — punkt odniesienia dla AI, nie złota klatka Golden Dataset to mały, starannie sprawdzony zestaw realnych przypadków, dzięki któremu widać, czy system AI naprawdę działa. Na przykładzie rekomendera kursów: pomaga oceniać rekomendacje na podstawie realnej treści, nie opisów marketingowych.
  6. Koog i agenci AI w Kotlinie — co to jest i do czego służy Koog to framework JetBrains do budowania agentów AI w Kotlinie i Javie. Skupia się na praktycznej architekturze: strategiach, narzędziach, pamięci, śledzeniu działania, długim kontekście i wdrożeniach JVM.
  7. Prompt injection — obce instrukcje w twoim kontekście Prompt injection to nie popisowy jailbreak. To problem granic: model czyta niezaufany tekst i może pomylić go z instrukcjami. Przy agentach pali dwa razy mocniej.
  8. RAG — Retrieval-Augmented Generation Kiedy model nie ma w głowie twoich danych, musi je dociągnąć. RAG to wzorzec, nie produkt: najpierw retrieval, potem generacja.

Pojęcia

Krótkie wyjaśnienia ważnych pojęć i ich znaczenia w praktyce.

Agenci computer-use — model, który klika Agent computer-use widzi ekran i steruje UI. Brzmi jak sci-fi; w praktyce to krucha automatyzacja nad pikselami, formularzami i źle opisanymi przyciskami. Agenci długiego horyzontu Gdy agent realizuje zadanie przez wiele godzin lub dni, a nie w jednej turze. O wyniku decyduje nie tylko model, lecz także stan, checkpointy, budżety, weryfikacja i bezpieczne wznawianie pracy. Agent infrastructure — nudna warstwa, bez której agenci nie działają Agent to nie tylko model z zadaniem. W produkcji potrzebuje tożsamości, uprawnień, inboxów, narzędzi, pamięci, audytu, telemetry i jasnych granic. Bez infrastruktury autonomia jest tylko ładnym demem z ryzykiem. AI vendor lock-in — gdy model nie jest jedyną zależnością Uzależnienie od dostawcy AI nie wynika wyłącznie z wyboru modelu. Narasta przez umowy, dane, narzędzia, testy jakości, cenniki i procesy, które z czasem coraz trudniej przenieść. AI w cyberbezpieczeństwie — nowa warstwa ataków i obrony AI może przyspieszać analizę kodu, ocenę alertów i przygotowanie ataków. Korzyści zależą od narzędzi, danych i weryfikacji; agent nie zastępuje aktualizacji, kontroli dostępu ani odpowiedzialności zespołu bezpieczeństwa. AI-assisted research — model jako partner badawczy AI-assisted research używa modeli do szukania hipotez, pisania kodu, testowania wariantów i czytania literatury. To nie automatyczna nauka. To szybsza pętla badawcza z nowymi sposobami na potknięcie. Asynchroniczni agenci — praca, która nie żyje w czacie Agent, który dostaje zadanie, działa poza rozmową i zwraca gotowy artefakt. Mocne przy długich workflow, groźne bez stanu, limitów i kontroli. Bezpieczeństwo agentów i sandboxing Agent z narzędziami to mała maszyna do konsekwencji. Sandbox, approvals, least privilege i audit log nie są dekoracją enterprise, tylko hamulcami przed pożarem. Ekonomia modeli — koszt inteligencji w działaniu Tokeny, latency, throughput, jakość i ryzyko na jednym rachunku. Model nie jest tylko mądry albo głupi; jest drogi, wolny, tani, lokalny albo operacyjnie znośny. Ewaluacje i benchmarki — pomiar zamiast wrażeń Benchmark nie jest prawdą wyrytą w kamieniu. To przyrząd pomiarowy z błędami. Bez niego tylko zgadujesz, czy model albo agent działa. Fine-tuning — skalpel, nie uniwersalny młotek Fine-tuning zmienia wagi modelu. Jest mocny, gdy masz dane, evale i jasny powód. Jest drogim błędem, gdy maskuje zły prompt, brak RAG albo niejasny proces. Frontier model governance — kto sprawdza model przed releasem Frontier model governance pyta, kto testuje najsilniejsze modele przed wdrożeniem, według jakich reguł i z jaką możliwością interwencji. Dobrowolny audyt, system card i testy państwowe to nie to samo. Inference-time compute (Modele wnioskujące) Dodatkowe obliczenia dla pojedynczego zapytania mogą poprawić wyniki w części wymagających zadań, lecz nie gwarantują poprawnej odpowiedzi i wydłużają oczekiwanie. Kontrakty kontekstu agentów — lokalne reguły, których model nie może zgadywać Kontrakt kontekstu opisuje lokalne zasady projektu: co agent może zmienić, jak ma działać, jak zweryfikować zmianę i kiedy przekazać pracę człowiekowi. Ogranicza domysły tam, gdzie ogólny prompt nie wystarcza. Modele open vs. closed — kto płaci premię za frontier Model open nie jest automatycznie wolnością, a model closed nie jest automatycznie lock-inem. Praktyczne pytanie brzmi: kiedy kontrola, koszt i lokalne wdrożenie są ważniejsze niż płacenie za frontier capability. Niezawodność modeli — gdy ładna odpowiedź nie wystarcza Niezawodność dotyczy tego, kiedy model wie, kiedy nie wie, kiedy zmyśla i jak często można ufać jego wyjściu w produkcji. Elegancki styl nie jest dowodem. Orkiestracja modeli: jak system AI wybiera i łączy modele Orkiestracja modeli decyduje, który model ma wykonać daną część pracy. Łączy routing, przekazywanie zadań, fallbacki, koszt, czas odpowiedzi, jakość, bezpieczeństwo i przenośność w jednej warstwie operacyjnej. Pamięć agentów — co system AI może przenieść z poprzednich uruchomień Pamięć agenta to nie większy prompt. To projekt tego, co jest zapisywane, jak jest potem wyszukiwane, kiedy wolno tego użyć i kto może poprawić złą pamięć. Dobra pamięć oszczędza pracę; zła produkuje pewne siebie błędy z historią. Physical AI — kiedy agent sięga do świata Physical AI łączy modele, roboty, symulacje i działania w realnym środowisku. Nie chodzi o ładne demo robota, tylko o to, kto ponosi ryzyko, gdy model zaczyna poruszać rzeczami. Small Language Models (SLM) i modele specjalistyczne Mniejszy model może pasować do wąskiego zadania i lokalnego wdrożenia, lecz o praktyczności decydują zadanie, sprzęt i sposób działania, a nie sama liczba parametrów. Systemy wieloagentowe — kiedy i dlaczego podzielić pracę między role System wieloagentowy dzieli pracę między wyspecjalizowane agenty. Pomaga, gdy jeden agent gubi się w złożonych zasadach lub narzędziach, ale zwiększa też koordynację, koszty i liczbę miejsc, w których może pojawić się błąd. Tool use — kiedy model wywołuje narzędzia Tool use to moment, kiedy LLM przestaje tylko odpowiadać i zaczyna wywoływać API, uruchamiać komendy, czytać pliki albo dotykać baz danych. Użyteczne, ostre i niebezpieczne. Tożsamość i uprawnienia agentów — kto naprawdę działa Agent potrzebuje czegoś więcej niż narzędzi. Potrzebuje własnej tożsamości, ograniczonych uprawnień i audit trail, żeby było jasne, kto stoi za akcją, co wolno mu zrobić i gdzie ma się zatrzymać. Zgoda na treści dla AI — kto może czytać, trenować i działać AI nie czyta już internetu tylko jak wyszukiwarka. Roboty indeksujące, zbiory treningowe i przeglądarki agentowe mają różne skutki, więc wydawcy i twórcy potrzebują dokładniejszych reguł niż proste zezwolenie albo blokada. Znaki wodne w tekście AI — możliwości i ograniczenia Niewidoczne sygnały statystyczne w wyjściach AI mogą wspierać ustalanie pochodzenia tekstu, lecz nie dowodzą autorstwa ani nie klasyfikują niezawodnie każdego tekstu ludzkiego i maszynowego. Zombie internet — kiedy tekst AI zjada web Zombie internet to web zalany generowanym tekstem, streszczeniami bez odpowiedzialności i treścią, która tylko z daleka wygląda ludzko. Problemem nie jest tylko spam. Problemem jest utrata zaufania. Łańcuch dostaw danych AI Dane dla AI nie są jedną stertą plików, lecz łańcuchem dostaw: od źródeł i praw, przez czyszczenie i pochodzenie, po ciągły audyt. Otwarty internet nadal jest ważny, ale dane wysokiej jakości są coraz trudniejsze, bardziej sporne i droższe w zarządzaniu.